دانش ترکیبی برای تصمیم‌های عصر هوش مصنوعیتماس و مشاوره: ۰۹۱۲۰۴۳۸۸۷۴
آموزش ‹ دوره‌ها ‹ دوره هوش هیجانی
★ دوره ویژه دانش ترکیبی بینش جدید

دوره هوش هیجانی برای مدیران: روانشناسی هیجان، رهبری، کوچینگ و ذهن‌آگاهی

دوره هوش هیجانی ترکیبی بینش جدید؛ تمرین خودآگاهی، مکث، همدلی، بازخورد و رهبری با پشتوانه روانشناسی، کوچینگ و ذهن‌آگاهی در ۸ ماژول و یک پروژه تغییر رفتار.

۸ماژول آموزشی
۲۴جلسه آموزشی
۴محور دانشی
۱پروژه پایانی واقعی

هدف کلی دوره هوش هیجانی

تبدیل هوش هیجانی از یک مفهوم انگیزشی به رفتارهای قابل مشاهده و قابل سنجش در محیط کار؛ تا مدیران در لحظه‌های دشوار، آرام‌تر، همدل‌تر و اثرگذارتر رهبری کنند.

این دوره هوش هیجانی یک دوره ویژه دانش ترکیبی از آکادمی بینش جدید است که هوش هیجانی را از یک مفهوم انگیزشی به مجموعه‌ای از مهارت‌های قابل تمرین و قابل سنجش در محیط کار تبدیل می‌کند. در این دوره هوش هیجانی چهار رشته کنار هم قرار می‌گیرند: روانشناسی هیجان، رهبری، کوچینگ و علوم اعصاب ذهن‌آگاهی. نتیجه، توانایی مدیریت خود و رابطه با دیگران در لحظه‌های پرفشار است، یعنی همان لحظه‌هایی که بیشترین اثر را بر تیم دارند.

جست‌وجوی «دوره هوش هیجانی» در گوگل بیشتر به دوره‌های ویدئویی کوتاه خودشناسی می‌رسد. این دوره‌ها مفید و انگیزه‌بخش‌اند، اما معمولاً سه پرسش را بی‌پاسخ می‌گذارند: هوش هیجانی را چطور بسنجیم، چطور آن را به رفتار رهبری تبدیل کنیم و چطور اثرش را در تیم ببینیم. این صفحه سرفصل‌ها، مخاطبان هدف، اهداف آموزشی، دستاوردها و پروژه پایانی دوره را با جزئیات شرح می‌دهد.

معرفی دوره

دوره هوش هیجانی ترکیبی چیست؟

هوش هیجانی توانایی شناختن، فهمیدن و مدیریت هیجان‌های خود و دیگران و استفاده از این شناخت در تصمیم و رابطه است. دنیل گلمن در مقاله مشهور «چه چیزی یک رهبر را می‌سازد؟» در هاروارد بیزینس ریویو پنج مؤلفه را برجسته کرد: خودآگاهی، خودمدیریتی، انگیزش، همدلی و مهارت اجتماعی.

دوره هوش هیجانی بینش جدید این مؤلفه‌ها را مبنا قرار می‌دهد و آن‌ها را با سه لایه دیگر ترکیب می‌کند. لایه اول، رهبری: هوش هیجانی مدیر مستقیماً بر اعتماد، امنیت روانی و عملکرد تیم اثر می‌گذارد. لایه دوم، کوچینگ: گفت‌وگوی کوچینگ میدان تمرین همدلی، گوش دادن فعال و پرسشگری است. لایه سوم، علوم اعصاب و ذهن‌آگاهی: فهم ساده از واکنش مغز به تهدید و تمرین‌های توجه، مکث میان محرک و پاسخ را بیشتر می‌کند.

این دوره هوش هیجانی مثل سایر دوره‌های آکادمی مسئله‌محور است و با یک پروژه پایانی به پایان می‌رسد: یک برنامه تغییر رفتار شخصی که در محیط کار واقعی اجرا و با بازخورد دیگران سنجیده می‌شود.

هوش هیجانی ذاتی است یا اکتسابی؟

بخشی از تفاوت‌های هیجانی افراد به خلق‌وخو برمی‌گردد، اما بیشتر رفتارهایی که در محیط کار «هوش هیجانی» نامیده می‌شوند، عادت‌های آموختنی‌اند: نام‌گذاری هیجان، مکث پیش از واکنش، پرسیدن به‌جای فرض کردن و بازخورد دادن بدون حمله. همین بخش آموختنی محور این دوره است. مقاله خلاصه کتاب ذهنیت رشد توضیح می‌دهد چرا باور به قابل رشد بودن توانایی‌ها، خود شرط اول تغییر است.

چرا این دوره

چرا یک دوره هوش هیجانی ترکیبی؟

در بررسی پنج نتیجه اول گوگل برای این عبارت، بیشتر دوره‌ها چند ساعت ویدئوی خودشناسی، تعریف مؤلفه‌ها و تمرین‌های فردی ارائه می‌کنند. سه شکاف آشکار دیده می‌شود:

  • نبود سنجش: شرکت‌کننده نمی‌داند پیش و پس از دوره کجا ایستاده است، چون هیچ خط پایه یا بازخورد دیگران گرفته نمی‌شود.
  • فاصله با رهبری: هوش هیجانی معمولاً به آرامش فردی محدود می‌شود و به جلسه، بازخورد، تعارض و تصمیم تیمی نمی‌رسد.
  • نبود تمرین در موقعیت واقعی: مهارت هیجانی مثل ورزش است؛ بدون تمرین تکراری در موقعیت واقعی و بازخورد، دانستن به رفتار تبدیل نمی‌شود.

تفاوت این دوره با آموزش هوش هیجانی رایج

معیارآموزش هوش هیجانی رایجدوره هوش هیجانی ترکیبی
محور اصلیخودشناسی و انگیزهتغییر رفتار قابل مشاهده در محیط کار
سنجشتست اینترنتی یک‌بارهخط پایه، بازخورد دیگران و سنجش دوباره
رهبریاشاره کلیجلسه، بازخورد، تعارض و امنیت روانی تیم
کوچینگنداردگفت‌وگوی کوچینگ و گوش دادن فعال با تمرین زوجی
ذهن‌آگاهیتوصیه عمومی به آرامشتمرین‌های کوتاه توجه با مبنای علوم اعصاب
خروجیگواهی مشاهده ویدئوپروژه پایانی تغییر رفتار با شواهد
دانش ترکیبی

چهار رشته در دوره هوش هیجانی

هر رشته در این دوره نقش مشخصی دارد و در بیشتر جلسه‌ها دست‌کم دو رشته با هم تمرین می‌شوند.

روانشناسی+رهبری+کوچینگ+ذهن‌آگاهی=دوره هوش هیجانی

رشته اول: روانشناسی هیجان

این رشته پایه نظری دوره است: هیجان چیست، چه کارکردی دارد و چرا سرکوب آن به‌اندازه رها کردنش پرهزینه است. مدل‌های اصلی هوش هیجانی، تفاوت هوش هیجانی توانایی‌محور و صفت‌محور و پژوهش‌هایی که کنسرسیوم پژوهش هوش هیجانی در سازمان‌ها گردآوری کرده، در این بخش مرور می‌شوند. هدف، ساختن زبانی دقیق برای نام‌گذاری هیجان‌هاست، زیرا هیجانی که نام ندارد، مدیریت هم نمی‌شود.

رشته دوم: رهبری

رهبری میدان اصلی کاربرد هوش هیجانی است. در این رشته رفتار مدیر در لحظه‌های حساس، مثل اعلام خبر بد، بازخورد منفی، تعارض دو عضو تیم یا شکست یک پروژه، تحلیل می‌شود. مفهوم امنیت روانی و رابطه آن با یادگیری تیم هم در این بخش قرار دارد. برای مرور سبک‌های رهبری امروز، مقاله رهبری هوشمند را بخوانید.

رشته سوم: کوچینگ

کوچینگ تمرین عملی همدلی و پرسشگری است. شرکت‌کنندگان در این رشته گوش دادن فعال، پرسش باز، بازتاب احساس و ساختار گفت‌وگوی کوچینگ را یاد می‌گیرند و در تمرین‌های زوجی و سه‌نفره به‌کار می‌برند. اگر با کوچینگ آشنا نیستید، مقاله کوچینگ چیست و راهنمای مدل GROW در کوچینگ نقطه شروع مناسبی‌اند.

رشته چهارم: علوم اعصاب و ذهن‌آگاهی

در لحظه تهدید، مغز پیش از تفکر واکنش نشان می‌دهد. شناخت ساده این سازوکار و تمرین‌های کوتاه توجه، مثل تنفس آگاهانه، اسکن بدن و مکث سه‌ثانیه‌ای، فاصله میان محرک و پاسخ را بیشتر می‌کند. در این دوره ذهن‌آگاهی به‌عنوان یک تکنیک کاری کوتاه و کاربردی آموزش داده می‌شود و جایگزین درمان روانشناختی نیست.

چهار رشته دوره هوش هیجانی: روانشناسی هیجان، رهبری، کوچینگ و ذهن‌آگاهی
چهار ستون دوره هوش هیجانی ترکیبی بینش جدید
مخاطبان دوره

مخاطبان هدف دوره هوش هیجانی

این دوره برای کسانی طراحی شده که کارشان با انسان‌ها پیش می‌رود و کیفیت رابطه، کیفیت نتیجه را تعیین می‌کند:

مدیران میانی و ارشد

که می‌خواهند در جلسه‌های پرتنش، بازخورد و تعارض، آرام و اثرگذار بمانند.

مدیران تازه‌کار

که از نقش متخصص به نقش رهبر تیم منتقل شده‌اند.

کارشناسان منابع انسانی و آموزش

که برنامه‌های توسعه رهبری طراحی می‌کنند.

کوچ‌ها و مشاوران

که می‌خواهند پایه روانشناختی گفت‌وگوهای خود را تقویت کنند.

کارشناسان فروش و خدمات مشتری

که روزانه با مشتری ناراضی یا مذاکره دشوار روبه‌رو می‌شوند.

کارآفرینان و بنیان‌گذاران

که زیر فشار عدم قطعیت، تیم کوچک خود را رهبری می‌کنند.

پیش از شروع

پیش‌نیازهای دوره هوش هیجانی و آمادگی پیش از شروع

این دوره به دانش روانشناسی پیشین نیاز ندارد. آنچه بیش از هر چیز لازم است، آمادگی برای مشاهده رفتار خود و شنیدن بازخورد است:

  • دو یا سه موقعیت دشوار: لحظه‌هایی از محیط کار را که در آن‌ها واکنشی داشتید که بعداً از آن راضی نبودید، به خاطر بیاورید. این موقعیت‌ها مواد خام تمرین‌اند.
  • سه نفر برای بازخورد: همکار، زیردست یا مدیری که حاضر باشد پیش و پس از دوره به چند پرسش کوتاه درباره رفتار شما پاسخ دهد.
  • دفترچه یا یادداشت روزانه: بخش زیادی از تمرین‌ها ثبت روزانه هیجان و واکنش است.
  • ده دقیقه تمرین روزانه: تمرین‌های کوتاه ذهن‌آگاهی و بازبینی روز.

اگر در حال حاضر با اضطراب شدید، افسردگی یا بحران روانی روبه‌رو هستید، این دوره جایگزین مراجعه به روانشناس یا روان‌پزشک نیست و بهتر است ابتدا از کمک تخصصی استفاده کنید.

اهداف آموزشی

اهداف آموزشی دوره هوش هیجانی

اهداف آموزشی این دوره به شکل رفتارهای قابل مشاهده تعریف شده‌اند. در پایان دوره باید بتوانید:

  1. هیجان‌های خود را در لحظه با واژه‌های دقیق نام‌گذاری کنید و محرک‌های اصلی خود را بشناسید.
  2. با یک تکنیک کوتاه مکث، میان محرک و پاسخ فاصله ایجاد کنید.
  3. هیجان‌های دیگران را از نشانه‌های کلامی و غیرکلامی تشخیص دهید و آن را بازتاب دهید.
  4. گفت‌وگوی کوچینگ با گوش دادن فعال و پرسش باز را هدایت کنید.
  5. بازخورد دشوار را با ساختاری روشن و بدون تخریب رابطه بدهید و بپذیرید.
  6. تعارض میان اعضای تیم را با تمرکز بر منافع، نه موضع‌ها، مدیریت کنید.
  7. رفتارهایی را که امنیت روانی تیم را تقویت یا تضعیف می‌کنند، شناسایی و اصلاح کنید.
  8. تغییر رفتار خود را با خط پایه و بازخورد دیگران بسنجید.
برنامه درسی

سرفصل‌های دوره هوش هیجانی

سرفصل‌های دوره هوش هیجانی در هشت ماژول تنظیم شده‌اند. هر ماژول سه جلسه، یک تمرین عملی و یک مأموریت برای محیط کار دارد. روی هر ماژول دوره هوش هیجانی بزنید تا جلسه‌های آن را ببینید.

۱

ماژول ۱: مبانی هوش هیجانی و خط پایه

این ماژول زبان مشترک دوره را می‌سازد و نقطه شروع هر شرکت‌کننده را ثبت می‌کند.

۳ جلسه
جلسه ۱

هوش هیجانی چیست؛ مدل‌ها، مؤلفه‌ها و افسانه‌ها

جلسه ۲

خودارزیابی و بازخورد سه‌نفره به‌عنوان خط پایه

جلسه ۳

انتخاب دو رفتار هدف برای پروژه پایانی

۲

ماژول ۲: خودآگاهی هیجانی

نخستین گام مدیریت هیجان، دیدن آن در لحظه است.

۳ جلسه
جلسه ۱

واژگان هیجان و چرخه محرک، فکر، احساس و رفتار

جلسه ۲

نقشه محرک‌های شخصی در محیط کار

جلسه ۳

ثبت روزانه هیجان و الگوهای تکراری

۳

ماژول ۳: علوم اعصاب و ذهن‌آگاهی کاربردی

این ماژول پشتوانه علمی تمرین‌های مکث و توجه را ارائه می‌دهد.

۳ جلسه
جلسه ۱

واکنش مغز به تهدید و پاداش به زبان ساده

جلسه ۲

تمرین‌های کوتاه توجه برای روز کاری

جلسه ۳

استرس، خستگی و بازیابی انرژی

۴

ماژول ۴: خودمدیریتی و تنظیم هیجان

در این ماژول راهبردهای سالم تنظیم هیجان جایگزین سرکوب یا انفجار می‌شود.

۳ جلسه
جلسه ۱

بازارزیابی شناختی و تغییر قاب موقعیت

جلسه ۲

مدیریت خشم، اضطراب و ناامیدی در کار

جلسه ۳

انگیزش درونی و تاب‌آوری پس از شکست

۵

ماژول ۵: همدلی و گوش دادن فعال

همدلی یعنی فهمیدن، نه لزوماً موافقت. این ماژول آن را به مهارت گفت‌وگو تبدیل می‌کند.

۳ جلسه
جلسه ۱

سطوح گوش دادن و موانع آن

جلسه ۲

بازتاب احساس و پرسش باز

جلسه ۳

تمرین زوجی گفت‌وگوی کوچینگ

۶

ماژول ۶: بازخورد و گفت‌وگوهای دشوار

بیشترین هزینه نبود هوش هیجانی در گفت‌وگوهایی پرداخت می‌شود که یا انجام نمی‌شوند یا بد انجام می‌شوند.

۳ جلسه
جلسه ۱

ساختار بازخورد مبتنی بر موقعیت، رفتار و اثر

جلسه ۲

دریافت بازخورد بدون دفاع

جلسه ۳

ایفای نقش گفت‌وگوی دشوار با بازخورد گروه

۷

ماژول ۷: رهبری هیجانی، تعارض و امنیت روانی

این ماژول از سطح فرد به سطح تیم می‌رود.

۳ جلسه
جلسه ۱

سرایت هیجانی و اثر حال مدیر بر تیم

جلسه ۲

مدیریت تعارض بر پایه منافع

جلسه ۳

امنیت روانی و رفتارهای روزانه رهبر

۸

ماژول ۸: سنجش دوباره و پروژه پایانی

آخرین ماژول تغییر را با شواهد نشان می‌دهد.

۳ جلسه
جلسه ۱

بازخورد سه‌نفره دوم و مقایسه با خط پایه

جلسه ۲

طراحی برنامه نگهداشت عادت‌های جدید

جلسه ۳

ارائه پروژه پایانی و دریافت بازخورد

سرفصل‌های دوره هوش هیجانی در هشت ماژول از خودآگاهی تا رهبری هیجانی
هشت ماژول دوره هوش هیجانی و مسیر تغییر رفتار
اینفوگرافیک دوره

نقشه راه دوره هوش هیجانی در یک نگاه

هشت ماژول و ۲۴ جلسه دوره هوش هیجانی در سه مرحله؛ از مبانی تا پروژه پایانی واقعی.

۱
مرحله ۱

مبانی و پایه‌ها

۳ ماژول۹ جلسه
مبانی و خط پایهخودآگاهی هیجانیعلوم اعصاب
۲
مرحله ۲

کاربرد و تمرین مهارت‌ها

۳ ماژول۹ جلسه
خودمدیریتیهمدلیبازخورد
۳
مرحله ۳

یکپارچه‌سازی و پروژه پایانی

۲ ماژول۶ جلسه
رهبری هیجانیسنجش و پروژه

حضور چهار محور دانشی در ۸ ماژول دوره هوش هیجانی

روانشناسی هیجان و هوش هیجانی۴ ماژول
رهبری و امنیت روانی۳ ماژول
کوچینگ و گوش دادن فعال۲ ماژول
علوم اعصاب و ذهن‌آگاهی۲ ماژول

تقسیم ۲۴ جلسه در سه مرحله

  • مرحله ۱: مبانی۹ جلسه
  • مرحله ۲: کاربرد۹ جلسه
  • مرحله ۳: پروژه۶ جلسه
زمان‌بندی پیشنهادی

نقشه راه هفتگی دوره هوش هیجانی

جدول زیر ترتیب پیشنهادی ماژول‌ها و مأموریت محیط کار در هر مرحله را نشان می‌دهد. زمان‌بندی نهایی و تعداد جلسات هفتگی هنگام اعلام دوره در تقویم آموزشی مشخص می‌شود.

مرحلهماژولمأموریت محیط کار
هفته ۱مبانی و خط پایهدریافت بازخورد از سه نفر
هفته ۲خودآگاهی هیجانیثبت روزانه دو موقعیت هیجانی
هفته ۳علوم اعصاب و ذهن‌آگاهیتمرین مکث پیش از هر جلسه
هفته ۴خودمدیریتیبازارزیابی یک موقعیت دشوار
هفته ۵همدلی و گوش دادنیک گفت‌وگوی کوچینگ با همکار
هفته ۶بازخوردیک بازخورد ساختاریافته
هفته ۷رهبری و تعارضشناسایی یک رفتار تضعیف‌کننده امنیت روانی
هفته ۸سنجش و پروژهبازخورد دوم و ارائه نهایی
ابزارها

ابزارها و منابع دوره هوش هیجانی

بیشتر ابزارهای این دوره قالب‌ها و تمرین‌های ساده‌اند تا تمرین بعد از دوره هم به‌آسانی ادامه پیدا کند:

ابزارکاربردماژول
پرسشنامه خودارزیابی و فرم بازخورد سه‌نفرهخط پایه و سنجش دوباره۱ و ۸
دفترچه ثبت هیجانشناسایی محرک‌ها و الگوها۲ و ۴
چرخ واژگان هیجاننام‌گذاری دقیق احساس۲
تمرین‌های صوتی کوتاه ذهن‌آگاهیمکث و بازیابی توجه۳
کارت پرسش‌های کوچینگگفت‌وگوی کوچینگ و گوش دادن۵
قالب بازخورد موقعیت، رفتار، اثربازخورد و گفت‌وگوی دشوار۶

نمونه قالب ثبت روزانه هیجان

موقعیت: جلسه هفتگی، مدیر پروژه گزارش تأخیر داد.
هیجان (نام دقیق): ناامیدی، با کمی خشم. شدت: ۷ از ۱۰
فکر خودکار: «باز هم کسی به من خبر نداد.»
واکنش واقعی: لحن تند و قطع کردن صحبت.
واکنش مطلوب: مکث، پرسیدن علت، توافق روی اقدام بعدی.
درس امروز: پیش از جلسه‌های گزارش، سه نفس آگاهانه.

ارزش این قالب در تکرار آن است. پس از دو یا سه هفته، الگوهای تکراری محرک‌ها آشکار می‌شوند و انتخاب رفتار هدف برای پروژه پایانی دقیق‌تر می‌شود.

پروژه پایانی

نگاه ترکیبی: پروژه پایانی دوره

قلب این دوره هوش هیجانی پروژه پایانی است: یک برنامه تغییر رفتار شخصی که در طول دوره در محیط کار واقعی اجرا و سنجیده می‌شود.

نمونه: مدیر فنی که در جلسه‌ها تند می‌شود

فرض کنید یک مدیر فنی در بازخورد خط پایه می‌شنود که در جلسه‌های بررسی مشکل، لحن تند دارد و اعضای تیم کمتر مشکل‌ها را زود گزارش می‌کنند. این نمونه فرضی است:

  1. روانشناسی هیجان: ثبت روزانه نشان می‌دهد محرک اصلی، شنیدن خبر بد در حضور مدیران دیگر و هیجان غالب، ترس از قضاوت است، نه خشم از تیم.
  2. ذهن‌آگاهی: تمرین مکث سه‌ثانیه‌ای و تنفس آگاهانه پیش از پاسخ به خبر بد.
  3. کوچینگ: جایگزینی پرسش «چرا این اتفاق افتاد؟» با «چه چیزی لازم داری تا حلش کنیم؟».
  4. رهبری: تشکر علنی از گزارش زودهنگام مشکل برای تقویت امنیت روانی.
  5. سنجش: بازخورد سه‌نفره دوم و شمارش مشکل‌هایی که زودتر گزارش شده‌اند.

هیچ‌یک از چهار رشته به‌تنهایی کافی نبود. روانشناسی علت را روشن کرد، ذهن‌آگاهی فرصت انتخاب داد، کوچینگ زبان جدید داد و رهبری رفتار را به فرهنگ تیم پیوند زد.

خروجی‌های تحویلی پروژه پایانی

  • دو رفتار هدف با تعریف دقیق و قابل مشاهده
  • نقشه محرک‌ها و الگوهای هیجانی بر پایه ثبت روزانه
  • برنامه تمرین هفتگی و مأموریت‌های اجراشده
  • مقایسه بازخورد خط پایه و بازخورد پایانی
  • برنامه نگهداشت عادت‌ها برای سه ماه پس از دوره
نتیجه دوره

دستاوردهای پس از دوره هوش هیجانی

انتظار می‌رود پس از پایان دوره هوش هیجانی به این نتایج برسید:

شناخت دقیق‌تر خود

نقشه محرک‌ها و الگوهای واکنشی خود را می‌شناسید.

مکث در لحظه‌های حساس

یک تکنیک آزموده برای انتخاب پاسخ به‌جای واکنش خودکار دارید.

گفت‌وگوهای بهتر

بازخورد دشوار، تعارض و گفت‌وگوی کوچینگ را با ساختار هدایت می‌کنید.

اثر بر تیم

رفتارهای روزانه‌ای را می‌شناسید که امنیت روانی تیم را تقویت می‌کنند.

شواهد تغییر

مقایسه بازخورد پیش و پس از دوره را در اختیار دارید.

برنامه ادامه

می‌دانید پس از دوره چطور عادت‌های جدید را حفظ کنید.

مقایسه رفتارها پیش و پس از دوره هوش هیجانی ترکیبی
دستاوردهای دوره هوش هیجانی: از واکنش خودکار تا پاسخ آگاهانه
نمونه کلاس

سه تمرین نمونه از جلسه‌های دوره

برای اینکه تصویر روشن‌تری از کلاس داشته باشید، سه تمرین نمونه را که در ماژول‌های مختلف اجرا می‌شوند، مرور می‌کنیم. هر تمرین کوتاه است، اما اثر آن در تکرار ظاهر می‌شود.

تمرین مکث سه‌مرحله‌ای

وقتی خبر ناخوشایندی می‌شنوید، سه کار را به ترتیب انجام دهید: یک نفس آرام و عمیق بکشید، هیجان خود را در ذهن نام ببرید، مثلاً «الان نگرانم»، و سپس یک پرسش روشن‌کننده بپرسید. این تمرین ساده در جلسه‌های کلاس با موقعیت‌های فرضی و سپس در مأموریت‌های هفتگی محیط کار تکرار می‌شود. بیشتر شرکت‌کنندگان می‌گویند سخت‌ترین بخش آن، به خاطر آوردنش در لحظه است؛ به همین دلیل تمرین با یادآورهای ساده مثل یک نشانه روی میز شروع می‌شود.

تمرین گوش دادن سه‌نفره

در گروه‌های سه‌نفره، یک نفر از یک چالش کاری می‌گوید، نفر دوم فقط گوش می‌دهد و خلاصه حرف‌ها و احساس گوینده را بازگو می‌کند و نفر سوم مشاهده‌گر است. مشاهده‌گر ثبت می‌کند شنونده چند بار وسط حرف پرید، راه‌حل داد یا موضوع را به خودش برگرداند. پس از هر دور نقش‌ها عوض می‌شوند. این تمرین معمولاً نشان می‌دهد چقدر عادت داریم به‌جای فهمیدن، برای پاسخ دادن گوش کنیم.

تمرین بازنویسی بازخورد

شرکت‌کنندگان یک بازخورد واقعی را که اخیراً داده‌اند یا می‌خواهند بدهند، می‌نویسند. سپس آن را با ساختار موقعیت، رفتار و اثر بازنویسی می‌کنند: در کدام موقعیت، چه رفتار قابل مشاهده‌ای دیده شد و چه اثری داشت. نسخه دوم در گروه خوانده و بازخورد گرفته می‌شود. تفاوت میان «تو همیشه دیر می‌کنی» و «در دو جلسه این هفته ده دقیقه دیر آمدی و شروع بحث عقب افتاد» همان تفاوت قضاوت و بازخورد است.

نکته‌های کلیدی

اشتباهات رایج در یادگیری هوش هیجانی

چند برداشت نادرست مانع از اثرگذاری آموزش هوش هیجانی می‌شود. شناختن آن‌ها از شروع دوره هوش هیجانی به شما کمک می‌کند انتظار واقع‌بینانه داشته باشید:

  • یکی دانستن هوش هیجانی با مهربانی همیشگی: هوش هیجانی گاهی یعنی گفتن «نه» یا دادن بازخورد سخت، اما با روشی که رابطه را حفظ کند.
  • سرکوب به‌جای تنظیم: پنهان کردن خشم یا اضطراب، آن را مدیریت نمی‌کند و معمولاً در جای دیگری بروز پیدا می‌کند.
  • اعتماد به یک تست اینترنتی: خودارزیابی به‌تنهایی سوگیری دارد؛ بازخورد دیگران تصویر کامل‌تری می‌دهد.
  • انتظار تغییر سریع: عادت‌های هیجانی سال‌ها شکل گرفته‌اند. تغییر پایدار به تمرین منظم چندهفته‌ای نیاز دارد.
  • تمرکز فقط بر خود: هوش هیجانی مدیر وقتی اثر دارد که در رفتار با تیم دیده شود، نه فقط در احساس آرامش شخصی.
بازار کار

مسیرهای شغلی پس از دوره هوش هیجانی

مهارت‌های هوش هیجانی مهارتی عمومی است، اما در چند نقش اثر مستقیم و قابل مشاهده دارد:

نقشکاربرد هوش هیجانیماژول‌های کلیدی
مدیر تیم یا پروژهبازخورد، تعارض و امنیت روانی۶ و ۷
کوچ سازمانیگوش دادن فعال و گفت‌وگوی کوچینگ۵
کارشناس توسعه رهبریطراحی برنامه‌های توسعه مدیران۱، ۷ و ۸
فروش و مذاکرهدرک مشتری و مدیریت فشار۴ و ۵
خدمات مشتریآرام ماندن با مشتری ناراضی۳ و ۴
مقایسه

مقایسه دوره هوش هیجانی با مسیرهای دیگر یادگیری

برای تقویت هوش هیجانی چند مسیر وجود دارد. انتخاب به هدف شما بستگی دارد:

مسیرنقطه قوتمحدودیت
کتاب و ویدئوی رایگانشروع آسان و کم‌هزینهبدون تمرین هدایت‌شده و بازخورد
کارگاه یک‌روزهانگیزه و آشنایی سریعاثر کوتاه‌مدت بدون تکرار
کوچینگ فردیشخصی‌سازی کاملهزینه بالاتر و نبود تمرین گروهی
دوره ترکیبی بینش جدیدتمرین چندهفته‌ای، بازخورد دیگران و پیوند با رهبرینیاز به تعهد زمانی و تمرین روزانه
خودارزیابی

چک‌لیست خودارزیابی دوره هوش هیجانی

این چک‌لیست را پیش از دوره و پس از آن پر کنید. هر موردی که امروز با «نه» پاسخ می‌دهید، یکی از اهداف یادگیری شماست:

  • می‌توانم سه محرک اصلی هیجانی خود در محیط کار را نام ببرم.
  • در لحظه عصبانیت، پیش از پاسخ مکث می‌کنم.
  • هیجان‌های خود را با واژه‌هایی دقیق‌تر از «خوب» و «بد» توصیف می‌کنم.
  • وقتی همکاری صحبت می‌کند، پیش از پاسخ، منظورش را بازگو می‌کنم.
  • بازخورد دشوار را به تعویق نمی‌اندازم و با ساختار روشن می‌دهم.
  • بازخورد منفی را بدون توجیه فوری می‌شنوم.
  • اعضای تیمم مشکل‌ها را زود و بدون ترس گزارش می‌کنند.
  • در شش ماه گذشته از دیگران درباره رفتار خودم بازخورد گرفته‌ام.
برگزاری

شیوه برگزاری و ارزیابی

شیوه برگزاری، یعنی آنلاین یا حضوری بودن و زمان دقیق جلسات، هنگام اعلام دوره در تقویم آموزشی مشخص می‌شود. ارزیابی بر پایه تمرین‌ها، مأموریت‌های محیط کار و پروژه پایانی است. در طول مسیر از مدرس و هم‌دوره‌ای‌ها بازخورد می‌گیرید.

سازمان‌ها می‌توانند دوره هوش هیجانی را برای تیم مدیران خود به‌صورت اختصاصی برگزار کنند. در این حالت بازخورد سه‌نفره با هماهنگی واحد منابع انسانی و با حفظ محرمانگی پاسخ‌ها انجام می‌شود.

مسیر یادگیری

دوره‌های مکمل دانش ترکیبی

دوره هوش هیجانی با چند دوره دیگر آکادمی پیوند دارد. مدیرانی که با تیم پروژه کار می‌کنند، مهارت‌های این دوره را در دوره مدیریت پروژه ترکیبی در موقعیت‌های واقعی پروژه به‌کار می‌برند. کارشناسان منابع انسانی می‌توانند در دوره مدیریت منابع انسانی هوشمند این مهارت‌ها را به نظام عملکرد و نگهداشت پیوند دهند. بنیان‌گذاران استارتاپ هم دوره کارآفرینی و استارتاپ ناب را مکمل مناسبی برای رهبری تیم در شرایط عدم قطعیت می‌یابند.

برای کاربرد هوش هیجانی در کار با کودکان و نوجوانان، چارچوب یادگیری اجتماعی و هیجانی CASEL منبع معتبری است که در ماژول اول هم به آن اشاره می‌شود.

جمع‌بندی

جمع‌بندی

هوش هیجانی در محیط کار مجموعه‌ای از عادت‌های آموختنی است: دیدن هیجان، مکث، فهمیدن دیگری و گفت‌وگوی سازنده. دوره هوش هیجانی بینش جدید این عادت‌ها را با ترکیب روانشناسی هیجان، رهبری، کوچینگ و ذهن‌آگاهی در هشت ماژول و یک پروژه تغییر رفتار واقعی تمرین می‌کند و تغییر را با بازخورد دیگران می‌سنجد. اگر می‌خواهید در لحظه‌های دشوار، رهبری آرام‌تر و اثرگذارتر باشید، این دوره نقطه شروع مناسبی است.

منابع پیشنهادی

کتاب‌های پیشنهادی دوره هوش هیجانی

Emotional IntelligenceDaniel Goleman
Primal LeadershipDaniel Goleman, Richard Boyatzis, Annie McKee
Emotional Intelligence 2.0Travis Bradberry, Jean Greaves
The Coaching HabitMichael Bungay Stanier
The Fearless OrganizationAmy C. Edmondson
Wherever You Go, There You AreJon Kabat-Zinn

این کتاب‌ها برای مطالعه تکمیلی پیشنهاد می‌شوند؛ منابع پروژه پایانی دوره هوش هیجانی متناسب با موضوع هر شرکت‌کننده تعیین می‌شود.

پرسش‌های متداول

پرسش‌های متداول دربارهٔ دوره هوش هیجانی

پاسخ پرسش‌های پرتکرار درباره دوره هوش هیجانی، از محتوا و مخاطبان تا شیوه برگزاری.

۱

هوش هیجانی چیست و چگونه تقویت می‌شود؟

هوش هیجانی توانایی شناخت و مدیریت هیجان‌های خود و دیگران و استفاده از آن در تصمیم و رابطه است. با تمرین منظم نام‌گذاری هیجان، مکث پیش از واکنش، گوش دادن فعال و دریافت بازخورد از دیگران تقویت می‌شود.

۲

این دوره هوش هیجانی برای چه کسانی مناسب است؟

برای مدیران میانی و ارشد، مدیران تازه‌کار، کارشناسان منابع انسانی و آموزش، کوچ‌ها، کارشناسان فروش و خدمات مشتری و کارآفرینانی که تیم کوچک خود را رهبری می‌کنند.

۳

دوره هوش هیجانی برای مدیران چه تفاوتی با دوره عمومی دارد؟

در این دوره تمرین‌ها به موقعیت‌های رهبری مثل بازخورد، تعارض، جلسه‌های پرتنش و امنیت روانی تیم گره خورده‌اند و تغییر رفتار با بازخورد همکاران سنجیده می‌شود.

۴

کاربرد هوش هیجانی در محیط کار چیست؟

بهبود کیفیت بازخورد و گفت‌وگو، مدیریت تعارض، کاهش تصمیم‌های عجولانه زیر فشار، ارتباط بهتر با مشتری و ایجاد تیمی که مشکل‌ها را زود و بدون ترس گزارش می‌کند.

۵

آیا هوش هیجانی قابل اندازه‌گیری است؟

بله، با محدودیت. پرسشنامه‌های خودارزیابی و بازخورد چندمنبعی تصویر قابل قبولی می‌دهند. در این دوره از ترکیب خودارزیابی و بازخورد سه نفر از اطرافیان، پیش و پس از دوره، استفاده می‌شود.

۶

این دوره آنلاین است یا حضوری؟

شیوه برگزاری و زمان جلسات هنگام اعلام دوره در تقویم آموزشی مشخص می‌شود. اگر شیوه خاصی برایتان مهم است، آن را در فرم ثبت‌نام بنویسید.

۷

آیا این دوره جایگزین مشاوره روانشناسی است؟

خیر. این دوره مهارت‌های هیجانی محیط کار را آموزش می‌دهد و جایگزین درمان یا مشاوره تخصصی برای اضطراب، افسردگی یا بحران روانی نیست.

۸

آیا امکان برگزاری اختصاصی برای سازمان وجود دارد؟

بله. دوره را می‌توان برای تیم مدیران سازمان با موقعیت‌های واقعی همان سازمان و بازخورد محرمانه به‌صورت اختصاصی برگزار کرد.

ثبت‌نام

ثبت‌نام در دوره هوش هیجانی ترکیبی

اگر می‌خواهید در جلسه‌های پرتنش، بازخورد و تعارض آرام و اثرگذار بمانید و تغییر رفتار خود را با بازخورد دیگران ببینید، به این دوره ویژه دانش ترکیبی بپیوندید.

  • هشت ماژول از خودآگاهی و مکث تا رهبری هیجانی و امنیت روانی
  • ترکیب روانشناسی هیجان، کوچینگ، رهبری و ذهن‌آگاهی
  • پروژه تغییر رفتار با بازخورد سه‌نفره پیش و پس از دوره
  • امکان برگزاری اختصاصی برای تیم مدیران سازمان

برای ثبت‌نام یا اطلاع از زمان برگزاری، فرم زیر را پر کنید. نوع درخواست را «ثبت‌نام در دوره یا ورکشاپ» انتخاب کنید و در فیلد موضوع بنویسید «دوره هوش هیجانی». همکاران ما به‌محض قطعی شدن زمان برگزاری با شما تماس می‌گیرند.